کانسپچوال آرت
دوستم هفته پیش تصادف کرد (به همراه دو تن از دیگر دوستان). غیر از شکستگی بازو و کتف و ضرب دیدگی کمر دیگه چیزیش نشده! این تیشرت و شلوار موقع تصادف برش بودند. تیشرتش را برای اینکه راحت بیرون بیاد، بریدند. این کانسپچوال آرت (conceptual art) را در خانه برای او درست کردم.

رای خانواده
آفتاب یزد: محمد خوش چهره نماينده تـهـــران در مــجــلـــس هــفــتـــم و از نـــامـــزدهـــاي دور دوم انـتـخــابــات مجلس هشتم كه نتوانسته است وارد مجلس هشتم شود با ابراز تــعــجــب از نتيجه آرا گفت: در صندوقي كه خانواده ام راي دادند، آراي من صفر اعلام شده است....
آقای خوش چهره! فکر می کنند که رای خانواده یشان را هم نخوانده اند. شاید! یک جور دیگر هم می توان به قضیه نگاه کرد: اینکه؛ خانواده ایشان هم به او رای نداده اند!
بوقها برای که به صدا در میآید؟
مردهایی که توی خیابان برای ارضا غریزه جنسی خود به دنبال روسپی میگردند برای همه بوق میزنند و علامت میدهند. برای چادری و مانتویی. برای با حجاب و بی حجاب. برای سواره و پیاده. برای کوچک و بزرگ... دلیل این عمل مشخص است، نیازی به توضیح ندارد... نتیجه آن: عدم امنیت روانی زنان در کوی و برزن...

معراج!
از دامن کوتاه زن، مرد به معراج رود!
متن حاشیه
در اوضاع و احوالی به سر میبریم که حاشیه مهمتر از متن است...

اعتماد ايراني
وارد مغازه شدم. فروشنده تنها بود و سرش بسیار شلوغ. یک مشتری با سیگار وارد شد. اول گفت: سیگار سیما میخواهم. بعد نظرش عوض شد و گفت: اُلترا لایت بده. قیمتش را پرسید. فروشنده گفت: 1200 تومان. مرد 1100 تومان روی ویترین گذاشت و گفت: صد تومانی ندارم، باشه طلبت. فروشنده در حالی که داشت بقیه مشتریها را راه میانداخت گفت: 1150 خریدم است! مشتری هی تکرار میکرد طلبت... وقتی دید فروشنده زیاد کوتاه نمیآید، دستش را دراز کرد و صد تومانی را برداشت. برگشتم و پشت سرم را نگاهی انداختم. مرد در کیف پول خود به دنبال چیزی میگشت! منظره جالبی بود. توی کیفش همه نوع پولی بود: 200، 500، 1000 و 2000 تومانی! در همین حال فروشنده آمد و پول را برداشت و گفت: این که هزار تومان است! مرد دویست تومانی را دراز کرد و گفت: بیا. پول را داد و رفت. مغازه دار گفت: بفرما، پول داشت...! هدف مرد از آن عملش چه بود؟ شاید قصد داشت صد تومان تخفیف بگیرد! (آخر یکی نیست بگوید تو که 1100 تومان را دود میکنی، نگران همین صد تومان هستی؟!) شاید صد تومان واقعا گرهای از مشکلات زندگیاش را باز میکرده است. شاید... (نه فروشنده به مشتری اعتماد دارد نه مشتری به فروشنده. همه در حال گرفتن حق خود هستند!) خلاصه یک فروشنده با دیدن این گونه رفتارها اگر کسی به مغازهاش مراجعه کند و دو عدد تخم مرغ نیاز داشته باشد و پول هم نداشته باشد؛ دیگر...

فقدان
معمولا اسمهایی که برای روزنامههای خود انتخاب میکنیم مثل: جامعه، نشاط، عصر آزادگان، اعتماد، اعتماد ملی، آینده نو، همبستگی، شهروند و...، شعارهایی که بر در و دیوار شهرها مینویسیم (تهران شهر اخلاق و...)، اسم سالهایمان (سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی و...)، لباسها (چادر ملی)، اسم بعضی مکانها (خانه عفاف...)، ملّت و... دقیقا همان چیزهایی است که نداریم! شاید این گونه کمی آرامش پیدا کنیم! احتمالا اسمهایی که برای فرزندان خود انتخاب میکنیم هم به موضوع بالا مرتبط باشد!
آبروی رفته
آبروی رود، رفتن است.
«حل مسئله»
در یکی از شهرهای ایران، در سر چند چهارراه آن شهر به فاصله زمانی اندکی، ماشینها چند بچه را زیر میگیرند. مسوولان شهر بسیار مصر بودند که علت این امر را بدانند و چارهای بیاندیشند. از جامعهشناس مشهور آن شهر میخواهند که ظرف مدت شش ماه عوامل بروز این حوادث را پیدا کند. مبلغ زیادی پول و امکانات مورد نیازش را در اختیارش قرار میدهند. جامعهشناس مشهور که تحصیلات خود را در فرنگ گذرانده بود و از تجربه نسبی هم برخوردار بود به کمک همکاران و مشاوران داخلی و خارجی مشغول کار بر روی این مسئله شد. شش ماه به سرعت برق و باد میگذرد. خود دانشمند ما صحبت میکند که: واقعا کلافه و عصبانی و ناراحت بودم. فرصت شش ماهه رو به اتمام بود و مسوولان منتظر گزارش من بودند. من هنوز عوامل بروز این حوادث را پیدا نکرده بودم، فکر میکردم شاید این حوادث تصادفی بوده است و داشتم به گذاشتن چراغ سبز برای عابران پیاده که آن را فشار میدهند تا چراغ چهارراه قرمز شود و رد شوند (که در خارج از آنها استفاده میکنند) فکر میکردم. خلاصه با بیحوصلگی یک روز مشغول پیادهروی در سر همان چهارراهی بودم که چند بچه کشته شده بودند. چشمم به کلوب بازیهای رایانهای افتاد، ذهنم روشن شد. به سر چهارراه دیگری که تصادف اتفاق افتاده بود رفتم. آنجا هم کلوب رایانهای بود. بله، خودش بود. بچهها زمانی که از مدرسه تعطیل میشدهاند، شور و شوق رسیدن به کلوب باعث میشده است که احتیاط لازم در رد شدن از چهارراه را نکنند و آن حوادث پیش آید. این جامعهشناس تعریف میکرده است که بعد از جابهجا کردن کلوبها، نصب علایم هشدار دهنده و ... دیگر آن اتفاقات تکرار نشد.
*****
دکتری که خانواده ما به آن علاقه زیادی دارد و سعی میکنیم برای طبابت به او مراجعه کنیم، پزشک با تجربهای است. این پزشک ما علاوه بر با تجربه بودن صفت پر چونگی را هم یدک میکشد. یکبار که پیشش رفته بودم، از او –درست یادم نیست- در مورد پرده بکارت و یا چگونگی تشخیص زمان پارگی پرده بعد از مدت زمان طولانی که از پارگی گذشته سوال کردم. ولی خوب یادم است که به جای جواب دادن به سوال من شروع کرد به خاطره تعریف کردن! او که آن زمان در پزشکی قانونی کار میکرد، میگفت: زمانی در یکی از روستاهای اطراف شهر قتلی اتفاق افتاده بود. زنی کشته شده بود (خفه شده بود). برای دیدن جسد به محل وقوع قتل رفتم. بعد از معاینه جسد متوجه شدم که بین رانهای زن کبود شده است. حدس زدم که قبل از کشته شدن زن، به او تجاوز شده است و چون زن مقاومت میکرده است بین رانهایش کبود شده. محلولی را وارد رحم آن کردم و دوباره محلول را بیرون کشیدم. محلول را در دستگاه سانتریفیوژ ریختم؛ مواد موجود در محلول تحت تاثیر نیروی گریز از مرکز به جداره دستگاه چسبیدند. موادی که روی جداره دستگاه چسبیده بودند را برداشتم و زیر میکروسکوپ قرار دادم. کروموزم کسی که به زن تجاوز کرده بود را پیدا کردم. این کروموزمها مال برادر شوهر زن بود. قاتل پیدا شد. دکتر در ادامه به نکته جالبی اشاره کرد. گفت: برای پزشکی که در پزشکی قانونی کار میکند خیلی مهم است که در صحنه وقوع جرم حاضر شود. آنجا به نکاتی پی میبرد که ممکن است در پزشکی قانونی و سرد خانه متوجه آن نشود.
*****
یوسف اباذری مقالهای دارد به اسم «حل مسئله» که در شماره 21 نامه علوماجتماعی (مهر 82) چاپ شده است. این مقاله در پی سنجش حل مسئله جزگرایانه یا اصلاحی با حل مسئله کلگرایانه یا یوتوبیایی است... مقاله بسیار خواندنی است. در قسمتی از مقاله دکتر اباذری میآورد: «...زمانی که مسئله جامعه مدنی در ایران مطرح شد ذهن فلسفهزده ایرانی در جستجوی «تبار»های آن به سراغ منتسکیو و لاک و کانت و هگل و مارکس و هانا آرنت و هابرماس رفت – بگذریم از اینکه در این کار موفق شد یا خیر. اما به ذهن زنان و مردان مصلح نرسید که کرسی وکالت یا شورای شهر را رها کنند و به میان دختران ایلام روند و از نزدیک به رمز و راز خودکشی آنان پی ببرند و مهمتر از آن نهادی بسازند که آنان را به زندگی امیدوار کند تا دست روی خود بلند نکنند. ظاهرا گفته شده است که یکی از خانمهای عضو شورای شهر سابق دو سال از زمان عضویت خود در این شورا رادر پاریس و نیویورک گذرانده است تا به رمز و راز شهر-داری پیببرد. آیا بهتر نبود که او این زمان را در جنوب شهر تهران سپری میکرد و نهادی میساخت که دختران فراری را سر و سامان بخشد. شاید دلیل این باشد که اینان بر این پندار بودند که اگر دستگاه دولت به معنای اعم را تصاحب کنند و رمز و راز دولت-داری را فرا بگیرند در طرفةالعینی مسایل را حل خواهند کرد. غافل از آنکه ما در عصری زندگی میکنیم که لنینیسم مرده است و آنچه اهمیت دارد فتح جامعه مدنی است...»
بله، کاملا درست است. مسائل جامعهشناختی مسائلی نیستند که از راه دور حل شوند. همانطور که یک کارآگاه و پزشک باید برای شناخت مسئله و پیدا کردن مجرم در محل، حاضر شوند؛ جامعهشناس هم باید برای حل مسئله با موضوع خود سر و کار داشته باشد و در محل حاضر باشد. مسئله خودکشی دختران ایلامی با خودکشی افراد در چین فرق میکند. مسئله اعتیاد در تهران را نمیشود با مسئله اعتیاد در نیویورک یکی فرض کرد. شاید همه نظرات جامعهشناسان غربی در مورد بزهکاری، وندالیسم، خودکشی و... به کار ما نیاید. شاید ما نتوانیم بر اساس نظرات دورکایم در مورد خودکشی، خودکشی دختران ایلام را تحلیل کنیم و... پس باید در محل حاضر شویم و چشم و گوش خود را حسابی باز کنیم.
*****
یک مسئله ریاضی را چه دانشمند ایرانی حل کند چه آلمانی، جواب یکی خواهد شد. اما این موضوع در مورد مسائل اجتماعی صادق نیست. شخصی مثل هابرماس همانطور که خودش گفته است؛ اصلا دغدغه شرق را ندارد و همه نظریههای او مربوط و برای جامعه غرب است. دقیقا اهمیت علوم انسانی در همین جاست که چشمان کور دلی ما نمیتواند ببیند. فقط به فکر پزشک و مهندس این کشور هستیم. جامعهشناس و کارشناس مسائل اجتماعی برای کشور نمیتوان وارد کرد. نمیتوان به دانشمند خارجی پول داد و گفت بیا و مسئله افزایش طلاق در ایران را مورد بررسی قرار بده (البته شاید این کار هم شدنی باشد ولی تاکید ما بر روی نیاز و اهمیت زیستن در یک زمینه اجتماعی برای حل مسائل آن زمینه است). اما میتوان مهندس وارد کرد و گفت بیا این پل را برای ما بساز. چون این پل همانطور ساخته میشوند که در فرانسه ساخته میشود. تا زمانی که اهمیت رشتههای علوم انسانی برای ما روشن نشود، محکوم به در جا زدن هستیم.
رقصیدن...
بعد از یکی دو سوال بی ربط و با ربط، مهمترین سوالی که ماهها و شاید هم
سالها ذهن مرا به خود مشغول کرده، این است که
چرا فقط «خوشگلا باید برقصن»؟؟؟
«یک اتفاق ساده»
برای کاری مربوط به پایاننامهام به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی رفته بودم. بعد از ارایه توضیح به نگهبان و گرفتن دو برگه و آدرس قسمت مربوط به کارم، پلهها را بالا رفتم و بعد از اینکه سری به دستشویی زدم، راهرویی را پیچیدم و با یک پرسوجو اتاق مورد نظر را پیدا کردم و وارد شدم. اتاق بزرگی بود که از پنجرههای آن میشد چهارراه را دید و عبور و مرور ماشینها و آدمها را تماشا کرد. خانمی روبهروی در نشسته بود که به دلیل وسایل زیادی که رو و اطراف میزش بود به خوبی دیده نمیشد. کمی آن طرفتر کنار پنجره میز خانم خوشبرخوردی بود که لبخند و چهرهای که علیرغم پا به سن گذاشتنش جذاب مینمود مرا در بدو ورود به طرف خود کشاند. خانم خوشبرخورد جلو پای من نیم خیز شد. پشت به پنجره و کنار میزش نشستم و چیزی که میخواستم را توضیح دادم. خانم دیگری هم به فاصله چند متر در سمت راست من پشت میزش مشغول کشتن وقت بود، این را وقتی نشستم و سرم را چرخاندم متوجه شدم. خانم خوشبرخورد که به جای مقنعه روسری خود را با کلیپس مانندی به طرز جالبی آراسته بود مرا به سمت قفسه کتابها راهنمایی کرد. به میز خالیای که در آنجا بود اشاره کرد و گفت: میتوانم بعد از برداشتن کتابها برای مطالعه از آن میز استفاده کنم. تشکر کردم و مشغول ورانداز کردن کتابها شدم. داشتم از روی کتابی یادداشت بر میداشتم که صحبتهای خانمی که مشغول کشتن وقت بود توجه مرا به خود جلب کرد. مثل اینکه توی روزنامه جام جم یا ایران (اسم هر دو را شنیدم) در قسمت حوادث مطلبی نظرش را جلب کرده بود و داشت برای همکارانش با آب و تاب تشریح میکرد. صحبتهای او، دو همکارش را هم پشت میز او و بالای روزنامه کشاند. توجه به یادداشت برداری و حرفهای آنها به طور همزمان برایم سخت بود. البته چون فکر میکردم حرفهایشان زیاد اهمیتی ندارد سعی میکردم کمتر گوش کنم. مثل اینکه خبر مربوط به پرت شدن کودکی از طبقات بالای یک ساختمان در کشوری اروپایی بود. خانمی که خبر را میخواند آنقدر تحت تاثیر قرار گرفته بود که میگفت من حتمن تا شب سرم درد خواهد کرد. همکارانش که احتمالن دوستانش هم بودند داشتند به او میگفتند تو اصلن خبرهایی که مربوط به کودکان است را نخوان... خانمی که خبر را میخواند گفت: این اتفاق موضوع خوبی برای یک فیلم سینمایی است... شور و حال مربوط به خبر که فروکش کرد، خانمها به پشت میزشان برگشتند. چند لحظهای نگذشت که صدای جیق کودکی همه نگاهها را به طرف پنجره میخکوب کرد. هیچ چیز در اتاق حرکت نمیکرد. چیزی از جلوی پنچره اتاق عبور کرد.
زمستان است...2









کلاه حصیریام را سرم گذاشتم
کلاغها پرواز کردند
دلم گرفت.
ضد خاطرات
صحبت خاطرات دوران دبیرستان بود که یکی از دوستانم که سال دوم دانشگاه است، گفت: ما یک معلم بینش داشتیم که سؤالات امتحانات را به ما میداد. پرسیدم چه طور؟!! گفت: من و چند تا از همکلاسیهایم برایش فیلم سوپر (پورنو) میبردیم او هم سوالات را به ما میداد! الحمدلله این موضوع مال دو سه سال پیش است و ما الان دیگر از این معلمهای سوپر بین نداریم!!! صحبت فیلم سوپر شد به قول احمدینژاد «باز بذارین یه خاطره براتون بگم...»، اگر دوستانم در گوشی موبایل خود فیلم پورنو ایرانی داشته باشند با شور و شوق فراوان به تماشای آنها مینشینم (نمیخواهم ادای آدمهای طاهر را در آورم و بگویم همیشه از دید جامعهشناسانه به آنها نگاه میکنم.... بگذریم، برایم خیلی جالب است.) یکی از این فیلمها(یی که در این چند ساله تولید آنها بسیار بالا رفته است و دلایل آن در جای خود قابل بررسی است! و «اگر همین طور ادامه دهیم تا سه چهار هزار سال آینده به نتایج جالبی خواهیم رسید») فوق العاده بود: فیلم با صحنههایی از بیسکویت و آدامس با نریشن صدای یک مرد روی تصاویر که با مشتریها صحبت میکرد، شروع میشد. بله، تصاویر مربوط به داخل یک دکه بود که احتمالا علاوه بر پفک و آدامس و تنقلات، روزنامه و مجله هم میفروخت! خلاصه دوربین بعد از نشان دادن این تصاویر پایین میرفت، بله؛ یکی آن پایین مشغول سپوختن یک خانم بود در حالی که دوست و یا همکارش (که دوربین به دست هم بود) مشغول راه انداختن مشتریها بود. باورش یکم سخته، تصور کنید شما در حال خرید روزنامه و... از یکی از همین دکهها هستید در حالی که توی دکه...
یکی گفته: خیابانها را به خاطر تسهیل طردد و عبور و مرور ماشینها و مردم نساختهاند، بلکه آنها را به این خاطر درست کردهاند تا بدانند مردم از کجا خارج میشوند و به کجا میروند تا بتوانند همه را به طور نا محسوس تحت نظر داشته باشند! (از آزادی افراد برای کنترل آنها استفاده می کنند).ما خیابانها را به چه دلیل ساختهایم؟؟ به این دلیل که مردم بیایند در خیابان تا ما بتوانیم به آنها گیر بدهیم و آنها را مورد ضرب و شتم قرار دهیم و آنها به خانههای خود فرار کنند تا ما نفهمیم در خانههای خود چه میکنند! اتفاقاتی که در پشت دیوارها گاهی رخ میدهد و زمانهایی هم رخ نمیدهد بازتاب زیادی در رفتار ما در کوچه و خیابان دارد. کمی این طرف و آن طرف را نگاهی بیندازید تا تاثیر آن اتفاقات را ببینید... خداوند را شاکرم که ما در کشورمان هم جنس باز، روسپی، بچه باز، سادیستی، مازوخیستی و این قبیل افراد فاسد را نداریم که بخواهیم در موردشان فکر کنیم!!!!!